NSO Jaarverslag 2020: Tabak en Rookwaren

1.1.   Nieuwe e-learning “Elektronische Dampwaren” live
Begin januari 2020 ging de nieuwe e-learning “Elektronische Dampwaren” live op het NSO Retail cursusplein (www.nsoretail.nl). Deze e-learning is ontwikkeld in samenwerking met veel ondernemers en stakeholders uit de branche.
In de Tabaks- en rookwarenwet wordt onderscheid gemaakt tussen ‘voor roken bestemde tabaksproducten’, ‘rookloze tabaksproducten’ en ‘elektronische dampwaar’.
De nieuwe e-learning zoomt in op de elektronische dampwaren. Deze training geeft antwoord op veel vragen over wat dampen is, hoe een elektronische sigaret werkt en hoe deze onderhouden moet worden.
Gedurende 2020 is deze training door vele honderden ondernemers en medewerkers gevolgd. Zodoende weten zij meer over deze producten en kunnen zij hierover in de winkel makkelijker het gesprek met de consument aangaan.

1.2.   Voorbereiding op uitstalverbod
Per 1 juli 2020 ging voor supermarkten het uitstalverbod van tabaksproducten en rookwaren in. Gedurende 2020 waren in onze branche de voorbereidingen op de invoering van het uitstalverbod per 1 januari 2021 een belangrijk item.
Vanuit NSO Retail was er gedurende het jaar veel contact met de NVWA om antwoorden te krijgen op de vele praktische vragen rondom de invoering van het uitstalverbod. Pas na veelvuldig aandringen en veel geduld waren eind 2020 de meeste vragen beantwoord. 

1.3.    Vanaf 2021: drie winkeltypes
Ondernemers kunnen kiezen om uitgezonderd te worden van de verplichting tot uitstalverbod. Dat kan met een zogenoemde speciaalzaak of tabakswinkel. De gemakswinkel moet wel per 1 januari 2021 voldoen aan het uitstalverbod. Gedurende 2020 is vanuit NSO Retail vaak en veel informatie verstrekt over de drie winkeltypes.

1.4.   20 mei 2020: géén verkoop meer van mentholsigaretten
Sinds enige jaren mogen sigaretten niet meer met toegevoegde aroma’s verkocht worden. Voor mentholsigaretten gold een uitzondering tot 20 mei 2020. Mentholhulzen (en zogenoemde mentholkaartjes) vallen niet onder een verkoopverbod op basis van de Tabaks- en rookwarenregeling en mogen derhalve vanaf 20 mei nog wel verkocht worden.

1.5.   Forse accijnsverhogingen
Per 1 april 2020 ging een tweede accijnsverhoging in. Na een eerste verhoging per januari 2020 steeg de consumentenprijs van een pakje sigaretten met circa 1 Euro. Voor shag liep dit op tot 2,40 Euro. De forse accijnsverhoging past in het beleid van de overheid om het roken te ontmoedigen. Samen met stakeholders doet NSO Retail onderzoek naar de effecten van deze accijnsverhogingen. Dit om argumenten richting de overheid te hebben voor vanaf 2021 geplande nieuwe accijnsverhogen.

1.6.   Kabinet wil verdere beperking reclamemogelijkheden
In de zomer van 2020 kwam het Kabinet met een voorstel reclame voor tabaksproducten in speciaalzaken verder te beperken. Ook werden vergoedingen die tabaksfabrikanten betalen aan speciaalzaken en overige verkooppunten als ongeoorloofd gekwalificeerd.

NSO Retail heeft zich verzet tegen deze zienswijze. Afspraken van productaanbieders met verkooppunten zijn geen reclame. Bedoelde afspraken hebben géén verkoop bevorderend effect op consumenten en hebben dit ook niet ten doel. Ondernemers met een tabakspeciaalzaak verrichten diensten bij de verkoop van hun producten (zoals voorraadbeheer, schapverzorging en het aanbrengen van promotiemateriaal) en ontvangen daarvoor een vergoeding.
Op instigatie van onder meer NSO Retail zijn vanuit de Tweede Kamer kritische vragen gesteld over dit voorstel. De parlementaire behandeling van het voorstel was eind 2020 nog niet voltooid, zodat de aanvankelijk door het Kabinet voorgestelde ingangsdatum van 1 januari 2021 niet gehaald werd.

1.7.   Blokhuis wil verbod op smaakjes e-sigaret
Juli 2020 maakte Staatssecretaris Blokhuis bekend smaakjes voor de e-sigaret te willen verbieden. Daardoor zouden e-sigaretten minder aantrekkelijk zijn voor jongeren. Tabakssmaken blijven wel beschikbaar, zodat rokers de e-sigaret kunnen gebruiken om te stoppen. De staatssecretaris stelde verder voor dat verhittingsapparaten voor tabak onder de tabaks- en rookwarenwet worden geplaatst. Voor deze apparaten gaan dan dezelfde regels gelden als voor rookwaren, zoals een uitstalverbod, leeftijdsgrens en reclameverbod betekent.

1.8.   Generieke verpakkingen vanaf 1 oktober 2020
Vanaf 1 oktober 2020 mogen voor de Nederlandse markt bestemde sigaretten en shagtabak alleen nog in standaardverpakkingen worden geproduceerd. Bij neutrale verpakking mag, naast de gezondheidswaarschuwingen, alleen de merknaam, merkvariant en enkel productgegevens worden vermeld.
Om de voorraden van al geproduceerde producten nog te kunnen verkopen geldt er een uitverkoopregeling: verpakkingen van sigaretten en shagtabak die vóór 1 oktober 2020 zijn geproduceerd mogen nog tot 1 oktober 2021 worden verkocht aan consumenten. 

NSO Retail heeft fel geprotesteerd tegen een voorstel om de generieke verpakkingen ook voor sigaren en elektronische dampwaar in te gaan voeren. De consultatie hieromtrent heeft veel ondernemers tot reactie aangezet. Zo heeft ook NSO-Retail een uitvoerig commentaar geschreven.

1.9.   Vanaf 2024: geen tabaksverkoop in supermarkten 
In een brief aan de Tweede Kamer maakte het Kabinet 20 november 2020 het besluit kenbaar het aantal verkooppunten van tabak terug te gaan dringen. Dit zal de komende jaren in een aantal stappen plaatsvinden:

  • 2022 Verbod op alle sigarettenautomaten, bijvoorbeeld in cafés en snackbars. 
  • 2023 Verbod op de online verkoop van tabak. 
  • 2024 Verbod op de verkoop van tabak bij supermarkten. 

Het is de inzet van het Kabinet om na 2030 gefaseerd de verkoop van tabak af te bouwen, achtereenvolgens bij tankstations en tabaks-/gemakszaken, waarna alleen speciaalzaken nog tabak kunnen verkopen. In 2021 wordt onderzocht hoe de afbouw na 2030 het beste vorm kan krijgen. NSO Retail heeft haar medewerking aan dit onderzoek toegezegd.